Kalça avasküler nekrozu: erken fark etmek ve tedavi seçeneklerini tartmak

Kasıkta ya da kalçada başlayan ve zamanla artan bir ağrı, çoğu zaman önce bel fıtığı ya da kas zorlanması sanılır. Oysa bazı kişilerde bu ağrının kaynağı, uyluk kemiğinin baş kısmına giden kan akışının bozulmasıdır. Avasküler nekroz adı verilen bu durumda zaman çok önemlidir: erken fark edildiğinde seçenekler daha fazladır. Bu yazıda hastalığın ne olduğunu, belirtilerini ve PRP ile SVF gibi rejeneratif yöntemlerin hangi noktada konuşulabileceğini anlatıyoruz.

Avasküler nekroz nedir?

Avasküler nekroz, kemik dokusuna giden kan akışının azalması ya da kesilmesi sonucu kemik hücrelerinin ölmesidir. Kalçada en sık uyluk kemiğinin top şeklindeki baş kısmını, yani femur başını etkiler. Tıp dilinde osteonekroz ya da aseptik nekroz olarak da adlandırılır.

Kan akışı bozulan kemik bölgesi zamanla zayıflar. Hastalık ilerledikçe femur başının yük taşıyan yüzeyi çökebilir, eklem yüzeyi düzensizleşir ve sonunda kalça ekleminde ileri düzey bir aşınma gelişebilir. Bu süreç kişiden kişiye farklı hızda ilerler.

Genel tıbbi bilgiye göre avasküler nekrozla ilişkilendirilen başlıca risk etkenleri şunlardır:
• uzun süreli ya da yüksek dozda kortizon kullanımı,
• uzun süreli yoğun alkol tüketimi,
• kalça kırığı ya da çıkığı gibi travmalar,
• bazı kan hastalıkları ve pıhtılaşma bozuklukları,
• bazı durumlarda belirgin bir neden bulunamaması.

Hastalık çoğu zaman genç ve orta yaşlı yetişkinlerde görülür ve bazen iki kalçayı birden etkileyebilir. Bu nedenle bir kalçada tanı konan kişinin diğer kalçasının da değerlendirilmesi genellikle önerilir. City Medical Centre, avasküler nekrozu rejeneratif eklem tedavisinde çalıştığı durumlar arasında sayıyor.

Belirtiler ve neden erken tanı önemlidir?

Avasküler nekroz başlangıçta sessiz ilerleyebilir. İlk evrelerde hiçbir şikâyet olmayabilir ya da yalnızca hafif, belirsiz bir ağrı görülebilir. Bu nedenle tanı çoğu zaman gecikir.

Sık görülen belirtiler şunlardır:
• kasıkta, kalçada ya da uylukta, bazen dize yayılan ağrı,
• yürürken ya da uzun süre ayakta kaldıktan sonra artan şikâyet,
• kalçayı içe ya da dışa çevirirken kısıtlılık ve ağrı,
• hastalık ilerledikçe dinlenirken ve gece de devam eden ağrı,
• aksama ve yürüme mesafesinde azalma.

Erken tanının önemi, kemiğin henüz çökmediği dönemde seçeneklerin daha fazla olmasından kaynaklanır. Femur başı şeklini koruduğu sürece, eklemi korumaya yönelik yaklaşımlar konuşulabilir. Çökme başladıktan ve eklem yüzeyi bozulduktan sonra ise bu seçenekler giderek daralır.

Erken evrede düz röntgen normal görünebilir. Bu nedenle risk etkenleri olan ve kasık ağrısı devam eden bir kişide MR, erken değişiklikleri göstermek açısından önemli bir incelemedir. Ağrınızın kaynağı netleşmemişse ve risk etkenlerinizden biri varsa, doktorunuza avasküler nekroz olasılığını sormaktan çekinmeyin. Kalça ağrısının dize yayılabildiğini bilmek de önemlidir; yalnızca diz şikâyetiyle başvuran bazı kişilerde asıl sorun kalçada bulunabilir.

PRP ve SVF bu tabloda nerede durur?

PRP ve SVF, hastanın kendi kanından ve yağ dokusundan elde edilen rejeneratif yöntemlerdir. Ameliyat değil, enjeksiyon esaslı tedavilerdir.

PRP, yani trombositten zengin plazma, hastanın kendi kanının küçük bir miktarından hazırlanır ve büyüme faktörleri içerir. Eklem içine verildiğinde iltihabı yatıştırmaya ve doku onarımı için daha iyi koşullar oluşturmaya yardımcı olur.

SVF, yani stromal vasküler fraksiyon, doku onarımına katılan hücrelerin bir karışımıdır. Lokal anestezi altında karın ya da iç uyluktan bir delikle alınan yaklaşık 30 ml yağ dokusundan elde edilir, dikiş gerekmez. Doku santrifüjde işlenir ve plazmayla karıştırılır. Eklemdeki değişiklikler daha belirgin olduğunda ve daha uzun süreli bir etki hedeflendiğinde tercih edilir.

City Medical Centre'da her enjeksiyon ultrason eşliğinde yapılıyor ve tüm işlem tek günde tamamlanıyor; koltuk değneği ya da hastanede yatış gerekmiyor. Avasküler nekrozdaki yaklaşımı ve uygulama adımlarını İstanbul'dan başvuracaklar için kalça ve diğer eklemlerde rejeneratif tedavi sayfasında okuyabilirsiniz.

Rejeneratif tedavi genellikle erken ve orta evrelerde daha anlamlı sonuç verir. Avasküler nekroz söz konusu olduğunda bu, femur başının henüz çökmediği dönem anlamına gelir. Enjeksiyonlar, kortizon ya da alkol gibi risk etkenlerinin azaltılması ve doktorun önerdiği yük düzenlemesiyle birlikte ele alınmalıdır.

Ne zaman protez daha gerçekçi seçenektir?

Dürüst bir değerlendirmenin en önemli parçası, rejeneratif tedavinin sınırlarını açıkça söylemektir. Femur başı çökmüş, eklem yüzeyi bozulmuş ve kalçada ileri düzey aşınma gelişmişse, enjeksiyonlar bu yapısal hasarı geri döndüremez. City Medical Centre sayfasında da ileri evrede doktorun, eklem protezinin daha gerçekçi seçenek olup olmadığını açıkça söylediği belirtiliyor.

İleri evreyi düşündürebilecek durumlar:
• röntgende femur başında çökme ya da düzleşme,
• eklem aralığında belirgin daralma,
• dinlenirken ve gece devam eden şiddetli ağrı,
• hareket açıklığında ciddi kısıtlılık ve belirgin aksama.

Bu tabloda protez ameliyatından kaçınmak için zaman kaybetmek, ağrılı ve kısıtlı bir dönemin uzamasına yol açabilir. Böyle bir durumda doğru adım, bir ortopedi cerrahıyla protez seçeneğini ayrıntılı konuşmaktır. Öte yandan erken evrede, hiçbir seçenek değerlendirilmeden doğrudan protez kararı vermek de acele olabilir.

Ayrıca bazı durumlarda enjeksiyon hiç yapılmaz. Kanser, hamilelik ve emzirme, kan pıhtılaşma bozuklukları, eklemde ya da yakınında olanlar dâhil akut enfeksiyonlar, ciddi bir kronik hastalığın alevlenmesi ve ciddi kalp, böbrek ya da karaciğer hastalığı kontrendikasyonlar arasında sayılıyor. Ateş, soğuk algınlığı, grip ve eklem üzerindeki ciltte iltihap ise geçici engellerdir.

Görüntülerinizi gönderin: ilk adım ve takip

Kalçada avasküler nekroz tanısı aldıysanız ya da bundan şüpheleniyorsanız, ilk adım hastalığın hangi evrede olduğunu netleştirmektir. City Medical Centre ücretsiz ilk konsültasyon ve görüntülerin ücretsiz değerlendirmesini sunuyor. Röntgen, MR ya da ultrason görüntülerinizi ziyaretten önce gönderebilir, görüşmeyi online yapabilirsiniz. Bir koordinatör sizinle iletişime geçerek görüşmeyi planlıyor.

Göndermeden önce şunları hazırlamanız yararlı olur:
• kalça MR'ınızın raporu ve mümkünse görüntü dosyaları,
• son röntgen görüntüleriniz ve tarihleri,
• kortizon kullanımı, travma ya da diğer risk etkenleriyle ilgili kısa bir not,
• şikâyetlerin ne zaman başladığı ve nasıl ilerlediği.

Tedavi uygun bulunursa kontroller 1, 3 ve 6. aylarda yapılıyor. Ağrı genellikle ilk ay içinde azalır, hareket kabiliyeti yaklaşık üç ayda iyileşir, tam etki ise genellikle altı ay civarında gelişir. Bu bir söz değil, genel bir seyirdir; yanıt kişiden kişiye değişir. Bu süreçte doktorunuzun yük verme, yürüyüş ve egzersizle ilgili önerilerine uymak önemlidir.

Eklem tedavisi için fiyatlar sitede yayımlanmıyor; ücreti ve Moskova'ya yolculukla ilgili ayrıntıları konsültasyonda doğrudan sormanız gerekir. Avasküler nekrozda kaybedilen her ay önemlidir; şüpheniz varsa değerlendirmeyi ertelemeyin.